ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )
905
تاريخ ذو القرنين ( فارسى )
نوّاب اميرزاده خسرو ميرزا ، كه از قرار نگارش از خراسان فرار كرده بود ، در نزد امينان دولت قاهره اظهار ندامت نمود . حضرت اعلى او را به توسط نوّاب امام ويردى ميرزاى ايلخانى نزد وليعهد نامدار فرستاد و سفارش او را پيغامى مرحمتآميز داد . ميرزا محمد خلف جناب قائممقام ، به رضاى پدر با احترام منصب وزارت آذربايجان يافت و از ظهور اين مكرمت بىشمار به وادى اعتبار شتافت . بالجمله ، روز شنبه شانزدهم شهر صفر المظفّر حضرت وليعهد جلادت اثر با يك جهان كامرانى و ظفر ، آستان مروّتنشان را وداع كرد و روى سعادت به دار الملك آذربايجان آورد . جناب قائممقام به جهت اتمام كار و قرار و مدار يك كرور ، چند روزى وقوف يافت و روز يكشنبه بيست و يكم ، او نيز از عقب نوّاب اشرف شتافت . بعد از ورود موكب وليعهد منصور ، عموم اهالى آذربايجان شادمانىها كردند و اكثرى اولاد خويش را به نيّت قربانى بر سر راه آورند . نوّاب نايب السلطنة العليّه قلوب ايشان را كه از قضيّهء وليعهد مرحوم جراحات بىشمار داشت ، مرهم التفات گذاشت و نظم امور نزديك و دور را همّتى ملوكانه گماشت . مراودت پدر بزرگوار را با دولتين روم و روس ، تازه كرد و كوس شوكت و عظمت خويش را بلندآوازه آورد . روزبهروز بر مراتب عظمت و نصفت افزود و در باب يك كرور وجه خسارتى دولت روس با وزير مختار آن دولت ، قرار چنين داد كه دو ساله پانصد هزار تومان مزبور را از بابت ماليات آذربايجان دهد و از قيد اين مرارت رهد . چون نوّاب خسرو ميرزا و جهانگير ميرزا و احمد ميرزا و يكنفر ديگر ، كه هر چهار برادر از يك مادر بودند ، به سبب فرارى كه از خسرو ميرزا مذكور شد ، قدرى بىاعتدالى و بىاعتنائى مىنمودند ، لهذا نوّاب نايب السلطنة العليه بنابر مصالح ملكى كه مبادا فسادى رخ نمايد و تلافى آن دشوار آيد ، هر چهار را گرفته محبوسا به قلعهء اردبيل فرستاد و بنيان شوكت ايشان را هنوز استوار نگشته ، شكست داد . تاريخ سال وليعهدى از كلك مؤلّف تراويد و يادگار را درين رساله ثبت گرديد . لمؤلفه : خديو كى مكين فتحعلى شاه * كه گرزش خصم را باشد به تارك